Het onderzoeksproject CosmoCem, dat in november 2019 werd gelanceerd, past binnen een duidelijke ambitie: de CO₂‑voetafdruk van cement verkleinen door de ontwikkeling van alternatieve reactieve materialen als vervanging voor klinker, waarvan de productie de belangrijkste bron van CO₂‑uitstoot in de sector vormt. Om dit doel te bereiken, richt het project zich op de verwerking van lokaal afval en secundaire grondstoffen, waarvoor tot nu toe geen recyclageketen bestond.
Lokale grondstoffen als motor van innovatie
De kern van CosmoCem wordt dan ook gevormd door het hergebruik van Waalse grondstoffen die momenteel onderbenut zijn: staalslakken, restfracties afkomstig van recyclingplatforms voor bouwmaterialen, kleiachtige materialen afkomstig van het afgraven van steengroeven, wasslib van granulaten of gerecycled beton, baggersedimenten… Al deze heterogene stromen zijn voorbestemd om geloofwaardige en koolstofarme alternatieven voor klinker te worden.
Een uniek consortium ten dienste van het project
Om deze technologische en industriële uitdaging aan te gaan, werkt CosmoCem samen met een uniek consortium van bedrijven, universiteiten en onderzoekscentra.
De bedrijven Duferco Wallonie, Tradecowall en SBMI zorgen voor de voorbereiding, sortering en aanvoer van het te recyclen afval; het Centre Terre et Pierre, een onderzoekscentrum gespecialiseerd in de verwerking van mineralen, beoordeelt en test de activeringsmethoden van de materialen; de afdeling Chemical Engineering van de ULiège voert de algemene milieubeoordeling uit; het CRIC, het onderzoekscentrum van de cementindustrie, valideert de mechanische prestaties en de duurzaamheid van de materialen, en het bureau Lessine ontwerpt de engineering van de proefinstallatie. Het project profiteert bovendien van een nauwe samenwerking met de afdeling Onderzoek & Ontwikkeling van Heidelberg Materials, evenals met de teams van de laboratoria van het bedrijf in België en Nederland.
Het unieke aan CosmoCem is dat het in staat is om een grote verscheidenheid aan afvalstoffen in één enkel proces te verwerken. Deze complexiteit wordt beheerst door middel van kunstmatige intelligentie, die in samenwerking met Indao is ontwikkeld en waarmee de variabiliteit van de binnenkomende materialen kan worden gestuurd op basis van criteria als prestaties, kwaliteit, milieu-impact en economische haalbaarheid.
Van het laboratorium naar de semi-industriële schaal
Na een succesvolle eerste fase in het laboratorium zet CosmoCem vandaag een beslissende stap door over te gaan naar de semi-industriële schaal. Deze opschaling heeft tot doel een innovatieve technologie, die lokaal is ontwikkeld en bedoeld is om zowel klimaatuitdagingen als industriële realiteiten aan te pakken, concreet vorm te geven en te valideren.
Vandaag krijgt deze ambitie vorm op de locatie in Lixhe, waar momenteel een proefinstallatie wordt gebouwd. Deze installatie zal op termijn het volledige proces van voorbereiding, verwerking en thermische activering van de grondstoffen omvatten — ontwikkeld in samenwerking met het Centre Terre et Pierre en Lessine — met het oog op de productie van nieuwe koolstofarme cementsoorten.
De industriële toekomst in actie
Het CosmoCem-project, dat mogelijk is gemaakt dankzij de steun van het Waals Gewest via subsidies in het kader van GreenWin, illustreert concreet het vermogen van Wallonië om innovatieve en duurzame industriële oplossingen te ontwikkelen. Door lokaal grondstoffen te valoriseren die tot nu toe geen toepassingsmogelijkheden hadden, toont CosmoCem aan dat de transitie naar een koolstofarme industrie verloopt via een meer circulaire economie die waarde creëert, de duurzaamheid van de industriële sectoren garandeert en duurzame banen oplevert.
